Denemarken was in 1989 het eerst land ter wereld dat een vorm van partnerregistratie voor paren van gelijk geslacht invoerde – Nederland volgde dat voorbeeld in 1998. Maar de wettelijke band tussen paren van gelijk geslacht mocht geen huwelijk genoemd worden en het sluiten van kerkelijke huwelijken van paren van gelijk geslacht werd niet toegestaan.
‘De eerste huwelijken van paren van gelijk geslacht zullen hopelijk al in het voorjaar van 2012 gesloten kunnen worden’, zegt minister Sareen. ‘Ik kijk uit naar het moment dat de eerste paren van gelijk geslacht getrouwd de kerk verlaten. Ik zal buiten staan om rijst naar het echtpaar te gooien’.
Manu Sareen benoeming tot minister van Kerkzaken in de nieuwe Deense regering is omstreden. De sociaal-liberaal geldt als een ‘twijfelaar’ in godsdienstige aangelegenheden die eerder heeft laten weten op het punt gestaan te hebben zich uit te laten schrijven als lid van de Deense staatskerk vanwege de weigering om het sluiten van kerkelijke huwelijken van paren van gelijk geslacht toe te staan.
‘Vandaag de dag zou het ondenkbaar zijn dat vrouwen geen predikant kunnen worden. Zo zal het gaan als het gaat om het sluiten van kerkelijke huwelijken voor paren van gelijk geslacht’, voorspelt Sareen.
Het standpunt van de minister wordt afgewezen door de het Evangelisch Lutheraans Netwerk (ELN). ‘Veel mensen maken de denkfout dat het sluiten van huwelijken van paren van gelijk geslacht een logische vervolgstap zijn na het toestaan van vrouwelijke predikanten, zegt ELN-woordvoerder Henrik Højlund. ‘Maar die stap heeft veel meer consequenties en overschrijdt de grenzen van het normale Christendom’. Volgens Højlund heeft de Deense staatskerk al te veel toegegeven aan de wensen van de seculiere samenleving. Toestaan van het sluiten van kerkelijk huwelijken van paren van gelijk geslacht zou volgens Højlund ‘fataal zijn voor de kerk’.
Opiniepeilingen maken duidelijk dat ruim tweederde van de Denen voorstander is van het mogelijk maken van het sluiten van een kerkelijk huwelijk voor paren van gelijk geslacht. Van de predikanten van de Deense staatskerk is echter maar 40 procent daar voorstander van.
Voorzitter Helene Devantié van Kirketjenerforening – de vereniging van kerkelijke ambtsdragers – laat weten in te willen stemmen met kerkelijke huwelijken voor paren van gelijk geslacht op voorwaarde dat ambtsdragers kunnen kiezen daar wel of niet aan mee te werken. ‘Ambtsdragers met gewetensbezwaren zouden de mogelijkheid moeten hebben om zich te verschonen’.
Haar standpunt roept de vraag op of ambtsdragers die door de staat betaald worden – want dat geldt voor de Deense staatskerk – het recht hebben om diensten te weigeren die de wetgever mogelijk maakt enkel vanwege het feit dat ze de levenswijze van bepaalde mensen afwijzen. Minister Sareen zegt dat ambtsdragers die tegen het sluiten van kerkelijke huwelijken van paren van gelijk geslacht zijn daartoe niet gedwongen zullen worden. ‘Maar we moeten die huwelijken wel gewoon wettelijk mogelijk maken’, voegt Sareen daaraan toe.
Stemmingen in het Deense parlement om zowel het burgerlijk als kerkelijk huwelijk van paren van gelijk geslacht mogelijk te maken haalden de afgelopen jaren steeds geen meerderheid in het Deense parlement.
Dat zou met de komst van de nieuwe Deense centrumlinkse regering kunnen veranderen – zeker door de benoeming van Manu Sareen tot minister van Kerkzaken, die opvattingen heeft die door een meerderheid van de Denen gedeeld worden.
Vicevoorzitter Vivi Jelstrup van LGBT Denemarken stemt in met de plannen van de Deense regering en het voornemen van minister Sareen. Maar Jelstrup wil ook de verzekering dat de nieuwe wetgeving tot echte gelijkberechtiging voor LHBT’s leidt. ‘We willen dat de minister van Justitie komt met voorstellen om genderneutrale huwelijken mogelijk te maken’.
Zie voor meer informatie ons dossier Homohuwelijk.